علاوه در همين جمله ، مؤلّف از سال 440 نيز كه در آن قسمتى از ابنيهء قديمهء اصفهان هنوز بر پا بوده سخن مىراند ، و مىفهماند كه كتاب او مدّت‌ها بعد از سال 421 تأليف شده بوده . از چند موضع از كتاب محاسن به خوبى واضح مىشود كه تأليف آن در ايّام سلطنت سلطان معزّ الدّين ابو الفتح ملك شاه سلجوقى ( 465 - 485 ) و دورهء صدارت خواجه نظام الملك طوسى صورت گرفته ، و در آن ايّام ، حكومت اصفهان با نصرة الدّين ابو الفتح مظفّر ملقّب به فخر الملك بوده است . اين فخر الملك ، هيچ كس ديگر نمىتواند باشد ؛ مگر خواجه ابو الفتح ، پسر ارشد خواجه نظام الملك ( متولّد در 434 و مقتول در روز عاشوراى سال 500 ) و او كه در ايّام وزارت پدرش در ديوان صدارت ، به دبيرى يا در ولايات به امارت سر مىكرده ، در حيات پدر - چنان‌كه در متن محاسن نيز آمده - نصرة الدّين لقب داشته ، ولى پس از قتل نظام الملك و رسيدن به مقام وزارت ، لقب او نصرة الدّين به نظام الدّين مبدّل گرديده ، و در ديوان معزّى ، اشاره به هر دو لقب هست . از شرح حال مؤلّف اصل عربى رسالهء محاسن اصفهان - يعنى مفضّل بن سعد بن حسين مافرّوخى اصفهانى - هيچ گونه اطّلاعى به دست نداريم ، حتّى معلوم نيست كه او عهد ملك شاه سلجوقى را به سر برده ، يا در همان ايّام ، دنيا را وداع گفته است . « 1 » رسالهء عربى محاسن اصفهان تأليف مفضّل بن سعد مافرّوخى ، كتاب مرتّب مفصّلى در تاريخ يا جغرافيا يا خصوصيّات اصفهان نيست ؛ بلكه رساله‌اى است كه آن را مؤلّف در نعت آن شهر و ذكر محاسن آن جمع آورده ، و در ضمن ، بسيارى از فوايد تاريخى و جغرافيايى و ادبى متعلّق به موطن خود را در آن گنجانده ، و بيش از همه ، در فصاحت عبارت ، و نمودن جنبهء هنر انشاى خود در زبان عربى كوشيده ، و آن را تحفهء مجلس فخر الملك ، ابن خواجه نظام الملك ، والى اصفهان كه مردى فضل دوست و شاعر پرور بوده ، ساخته است .

--> ( 1 ) . رحلت ملك شاه سلجوقى در سال 483 ق واقع شده ، و ظاهرا مافرّوخى تا سال 485 ق نيز در قيد حيات بوده است ( ويراستار ) .